درسنامه آموزشی آمادگی دفاعی کلاس دهم عمومی کلیه رشته ها

یک تجربه

صدای زوزه باد در خانه می‌پیچید و بدجوری بی‌خوابی به سرم زده بود. در کورسوی چراغ خواب اتاقم، یک لحظه چشمم به لوستر کوچک سقفی افتاد که تکان می‌خورد. دلم لرزید، آب دهانم خشک شد و ترس از «زمین‌لرزه» مثل خوره به جانم افتاد. در یک لحظه لرزش شدید زمین شروع شد. فریاد زدم: پناه بگیرید... . از محله و خانه‌ها فریاد و سر و صدای عجیبی به گوش می‌رسید. خواهر و مادرم که با فریاد من از خواب پریده بودند، هراسان به حیاط خانه آمدند و پدرم دیر کرد! او را صدا زدیم و در همین حین صدای خراب شدن دیوارها و ریختن سقف‌خانه، ما را به عقب راند. لرزش‌ها که تمام شد، به سراغ پدر رفتیم او برادر کوچک‌ترم را بغل کرده و پناه گرفته بود. اما چون بدنش را محافظ برادرم ساخته بود، تکه‌های دیوار روی کمر و پاهایش افتاده و حسابی زخمی شده بود. پدر با لبخند مظلومانه‌ای بچه را تحویل مادرم داد و او را از زیر آوار بیرون آوردیم.

متأسفانه از لوازم کمک‌های اولیه چیزی در خانه نداشتیم و زخم‌بندی و بستن آتل را بلد نبودیم.

با دردسر فراوان و کمک دیگران او را به بیمارستان رساندیم. در بیمارستان غوغایی برپا بود. پرستاری که به سراغ بابا آمد، از کارهای سرهم‌بندی ما ابراز رضایت کرد و از ما خواست در کار امداد و پرستاری به آنان کمک کنیم.

کمک‌های اولیه

کلیه اقداماتی است که برای نجات‌جان یا جلوگیری از بدتر شدن وضعیت شخص آسیب‌دیده، بلافاصله پس از بروز حادثه و قبل از رساندن او به مراکز درمانی توسط یک فرد آموزش دیده، انجام می‌شود.

ادامه یک تجربه

در سالن آموزشی بیمارستان، نیروهای داوطلب با روپوش سفید برای آموزش فوریت‌های پزشکی جمع شده بودند. ابتدا رئیس بیمارستان به همه خوشامد گفت و بر دقت و سرعت عمل آن‌ها تأکید کرد. سپس میزان دانش، توانمندی‌ها و تسلط داوطلبان به امداد و کمک‌های اولیه ارزیابی شد. یکی از پزشکان به عنوان مدرس کمک‌های اولیه با استفاده از نمایش تصویری و ارائه کتابچه‌ای کوچک آموزش را آغاز کرد.

مهم‌ترین اقدامات کمک‌های اولیه

علائم حیاتی

کنترل علائم حیاتی و عوامل تهدید کننده حیات شامل: تنفس، نبض، فشار خون و درجه حرارت می‌شود.

بنابراین ارزیابی اولیه مصدوم عبارت است از:

1- ایجاد راه‌هوایی باز (در دهان و بینی)
2- برقراری تنفس
3- جریان‌خون مناسب
4- درمان خونریزی

درمان خون‌ریزی خارجی

بخش بعدی کلاس آموزشی ما با این پرسش استاد آغاز شد:
«آیا مصدوم خون‌ریزی شدید دارد؟» او ادامه داد:
در صورتی که پاسخ مثبت باشد، باید با فشار مستقیم بر روی محل خون‌ریزی یا بالا نگه داشتن عضو (در صورت امکان) از خون‌ریزی جلوگیری کنیم:
1- چند گازاستریل (یا چند تکه از یک پارچه تمیز) را روی محل خون‌ریزی بگذارید و با دست‌روی آن فشار دهید.

2- اگر خون‌ریزی در قسمتی از بدن است که امکان قرار دادن آن درسطحی بالاتر از سطح بدن وجود دارد (مثلاً خون‌ریزی در ساعد دست) هم‌زمان با فشار دادن محل خون‌ریزی، عضو خون‌ریزی کننده را بلند کنید و بالا نگه دارید.

3- در حالی که خون‌ریزی را با وارد کردن فشار کنترل می‌کنید، با یک باند دور محل خون‌ریزی را ببندید (البته نه آن قدر محکم که باعث قطع گردش خون شود.)

ادامهٔ یک تجربه

آقای دکتر با حوصله و دقت چند نفر دیگر را به جایگاه فراخواند و مراحل سه‌گانه فوق را به‌صورت عملی آموزش داد، سپس در گروه‌های دو نفری زخم‌بندی را تمرین کردیم.

مادر در اواسط کلاس سری به ما زد و خبر آرامش و راحتی پدر را داد. خیالم راحت شد و از خدای مهربان سپاسگزاری کردم.

خون‌ریزی داخلی

این خون ریزی در داخل بدن اتفاق افتاده و قابل رؤیت نیست.

در این مبحث استاد دو نکته مهم را به ما تذکر داد:

1- احتمال مرگ‌ومیر در خون‌ریزی داخلی سه‌برابر خون‌ریزی خارجی است.
2- علائم و نشانه‌های عمومی خون‌ریزی داخلی به‌صورت مجموعه‌ای است و هر یک به تنهایی نشانگر خون‌ریزی داخلی نیست.

ادامهٔ یک تجربه

پذیرایی مختصری در کلاس انجام شد و استاد تأکید کرد که هیچ‌گاه به‌صورت سرخود و بدون مشورت دست به اقدام نزنیم و همواره با کادر بیمارستان و امدادگران هلال احمر ارتباط و همفکری داشته باشیم؛ زیرا جان انسان‌ها در میان است.

شوک

به اختلال دستگاه گردش خون برای خون‌رسانی کافی به سلول‌ها شوک می‌گویند. خون‌ریزی شایع‌ترین علت شوک محسوب می‌شود.

درمان سوختگی‌های سطحی

1- کنترل علائم حیاتی مصدوم؛
2- محل سوختگی را به مدت 10 تا 20 دقیقه زیر آب سرد بگیرید؛
3- از ترکاندن تاول‌ها خودداری کنید؛
4- محل سوختگی را با گاز استریل پانسمان کنید.

آسیب‌های اسکلتی (شکستگی، دررفتگی و پیچ‌خوردگی)

1- اگر آسیب یا علامت واضحی وجود ندارد، ولی مصدوم از درد شکایت دارد، همیشه بنا را بر وجود شدیدترین آسیب اسکلتی یعنی شکستگی بگذارید و اقدامات لازم را انجام دهید.

2- هنگام شکستگی در صورتی که عضو آسیب‌دیده خون‌ریزی نداشت، فقط آتل ببندید.

3- از اقدام برای جا انداختن موارد شکستگی یا دررفتگی به شدت پرهیز کنید.

ادامه یک تجربه

کم‌کم احساس می‌کردم تبدیل به یک پزشک شده‌ام! در همین حال‌وهوا بودم که محل حضور هر یک از ما اعلام شد. تعدادی از افراد با آمبولانس‌ها همراه شدند و دیگران در بخش‌های دیگر بیمارستان شروع به فعالیت کردند.

سازمان	شماره تماس	آرم
هلال احمر	112
اورژانس	115
آتش‌نشانی و خدمات ایمنی	125

چند بار با اجازه مدیر به پدرم سر زدم که خوشبختانه وضعیت مناسبی داشت و پس از یک عمل جراحی موفق در بخش ارتوپدی بستری شده بود.

اورژانس بسیار شلوغ و تخت‌ها پُر از مصدوم بود. چندین بیمار نیز در اتاق‌های اداری و راهروها تحت نظر بودند و بخش‌های بیمارستان جا نداشت.

ما در طول سه روز با امدادگران هلال‌احمر و بیمارستان همکاری کردیم. خواهش می‌کنم قبل از بروز اینگونه حوادث، کلاس‌های آموزشی‌ هلال‌احمر را بگذرانید.

مقابله با مخاطره آتش‌سوزی

برای ایجاد آتش سه عامل اکسیژن، ماده سوختنی و حرارت لازم است. بنابراین برای جلوگیری از گسترش آتش‌سوزی باید یکی از این عوامل را حذف کنید.

به‌طور کلی برای مقابله با آتش سه راهکار وجود دارد.

1- اطفای حریق
2- خروج ایمن (فرار)
3- پناه‌گیری

تصویر زیر تشریح کننده اقداماتی است که باید در مقابله با آتش‌سوزی انجام دهیم.

اصول خروج ایمن در زمان آتش‌سوزی

خروج ایمن به زبان ساده یعنی خروج از محدوده خطر، قرار گرفتن در محل امن و باقی ماندن در آنجا تا زمان رفع قطعی خطر.

نکات زیر را به خاطر بسپارید.

- آرامش و خونسردی خود را حفظ کنید.
- ندوید، ولی سریع حرکت کنید.
- با توجه به موقعیت آتش، از نزدیک‌ترین مسیر خروجی ایمن، خارج شوید.
- در صورت دود گرفتگی، به حالت سینه خیز، نشسته یا چهار دست و پا بروید.

- هنگام خروج پارچه‌ای مرطوب را برروی دهان و بینی خود قرار دهید.
- از آسانسور استفاده نکنید.
- در اولین فرصت با 125 (آتش نشانی) تماس بگیرید.
- پس از خروج از مکان، تا رفع خطر از ورود به محل خطر، خودداری کنید.

اصول پناه‌گیری در زمان آتش‌سوزی

منظور از پناه‌گیری، قرار گرفتن در موقعیتی است که احتمال کمترین آسیب را در زمان زیاد دارد.

هنگام پناه‌گیری نکات زیر را به خاطر بسپارید.

- درزهای ورود دود را با پارچه بپوشانید.
- پنجره‌های رو به فضای باز را باز کنید تا هوای تازه جریان داشته باشد.
- با تکان دادن پارچه سفید از پنجره، درخواست کمک کنید.
- در اولین فرصت با 125 تماس بگیرید.